İfade Edici Dil | KAZANIM KODU: 1.5

Basit bir olayı veya hikâyeyi oluş sırasına göre anlatır.

🎯 Ön Koşul Beceriler

Çocuğun basit cümleler kurabiliyor, "önce, sonra, en sonunda" gibi sıra sözcüklerini tanıyor, günlük rutinleri hatırlayabiliyor ve basit bir hikayeyi dinleyip anlatabiliyor olması gerekir.

🧸 Gerekli Materyaller

Evde bulunabilir: 3-4 adet resimli kart (hikayeyi adım adım gösteren), çocuğun günlük rutin fotoğrafları (telefondan), kağıt-kalem, oyuncaklar (hikaye anlatımı için), sevdiği hikaye kitabı. Alan: Sessiz, rahat bir köşe; televizyon kapalı.

📝 Evde Uygulama Adımları

**ADIM 1 – Hazırlık:** Çocuğun günlük bir rutinini (el yıkama, diş fırçalama, giyinme) 3-4 adımlık resimli kartlara ayırın. Kartları karıştırın ve "Bak, şimdi bu resimleri doğru sıraya dizelim," deyin. **ADIM 2 – Model Olun:** Siz önce bir rutini anlatın. "Önce sabunu aldım, sonra ellerimi ovuşturdum, en sonunda kuruladım," deyin. Ellerinizle hareketler yapın. "Bak, önce, sonra, en sonunda... Bu bir sıra," deyin. Çocuğun size bakmasını ve dinlemesini sağlayın. Resimli kartları doğru sıraya dizin. **ADIM 3 – Destekli Deneme:** Çocuğa kartları verin. "Şimdi sen anlat, önce hangisi?" diye sorun. Doğru sırayı bulmasına yardım edin. "Önce bu mu, sonra bu mu?" diye yönlendirin. Çocuk anlatırken "önce, sonra, en sonunda" kelimelerini kullanmasını sesli hatırlatın. Gerektiğinde cümlenin başını siz verin: "Önce..." deyin, çocuk devam etsin. **ADIM 4 – Bağımsız Deneme:** Çocuktan kendi başına bir rutini veya kısa bir hikayeyi anlatmasını isteyin. "Peki, dün parkta neler yaptın? Önce ne oldu?" diye sorun. Anlatırken sırayı karıştırırsa (örneğin "önce kaydık, sonra gittik") nazikçe "Hmm, önce parka gittik değil mi? Önce gittik, sonra kaydık," deyip doğru sırayı modelleyin. Her doğru sıralamada "Harika, önce-sonra-en sonunda dedin, çok güzel anlattın!" deyin. **ADIM 5 – Zorluk Artırma:** Günlük hayatta fırsatlar yaratın. Yemek yaparken "Önce ne yapıyoruz? Sonra? En sonunda?" diye sorun. Hikaye kitabı okurken "Önce ne oldu? Sonra? En sonunda?" diye sorarak çocuğun hikayeyi sıralı anlatmasını isteyin. Daha karmaşık hikayeler (3-4 olaylı) deneyin. **ADIM 6 – Oyunlaştırın:** "Hikaye Zinciri" oyunu oynayın. 3-4 resimli kartı karıştırın, çocuk doğru sırayı bulup hikayeyi anlatsın. "Şefin Yemek Tarifi" oynayın; sandviç yaparken "Önce ekmek, sonra peynir, en sonunda domates" diye sıralayın. Her doğru sıralamada bir yıldız çıkartması verin. Günde 5-10 dakika, sohbet ve oyun aralarında tekrarlayın.

⚠️ Uzman Notu: Dikkat Edilecekler ve Uyarlamalar

1. Çocuk sırayı karıştırdığında "Yanlış" demeyin; "Hmm, bakalım önce ne olmuştu?" diyerek düşünmeye teşvik edin. 2. Başlangıçta 2-3 adımlık basit rutinlerle başlayın, karmaşık hikayelere geçmeyin. 3. Resimli kartlar somut destek sağlar; çocuk sırayı unutursa kartlara bakarak hatırlayabilir. 4. Günlük hayatta doğal fırsatlar kullanın; yapay hikayeler yerine yaşanan olayları anlatmak daha etkilidir. 5. Çocuk anlatımı uzatıp saptırıyorsa nazikçe "Peki sonra ne oldu?" diyerek konuya döndürün. 6. Her çocuğun hikaye anlatım hızı farklıdır; acele etmeyin, kendi ritmine saygı gösterin. 7. "Önce, sonra, en sonunda" kelimelerini siz de sık kullanın; çocuk model alarak öğrenir.

Engeli olan çocuklar için olayları somutlaştırın; resimli kartlar, fotoğraflar veya günlük nesneler (diş fırçası, sabun, havlu) kullanın. Çocuğa önce model olun, gerektiğinde cümlenin başını siz verip sonunu tamamlatın ve desteği yavaşça çekin. Görsel yönlendiriciler (numaralı kartlar, renkli sıra çizelgesi, ok işaretleri) veya dokunsal ipuçları (farklı dokulu kartlar) ekleyin. Otizm spektrumundaki çocuklar için rutinleri sabit tutun, aynı hikayeyi tekrar tekrar anlatın. Dil konuşma güçlüğü olan çocuklar için jest ve işaret diliyle destekleyin, tek kelimelik cevapları kabul edip sırayı siz tamamlayın. Sabırlı olun, tekrar sayısını artırın ve çocuğun günlük enerjisine göre seansı kısa tutun.

Çocuğunuzun Gelişimini Kapsamlı Değerlendirin

Çocuğunuzun yaş düzeyindeki tüm becerilerini MEB standartlarında erken ön tarama ile test etmek ve kişiye özel BEP programınızı oluşturmak için ücretsiz aracımızı kullanın.

Ücretsiz Ev Programı (BEP) Hazırla
Bize Yazın 👋