İfade Edici Dil | KAZANIM KODU: 1.4

Geçmiş, şimdiki ve gelecek zaman eklerini anlamına uygun kullanır.

🎯 Ön Koşul Beceriler

Çocuğun "dün, bugün, yarın" gibi zaman sözcüklerini ayırt edebiliyor, basit fiilleri (-mak, -mek) kullanabiliyor, günlük rutinleri tanıyor ve anlatılanları dinleyip yanıt verebiliyor olması gerekir.

🧸 Gerekli Materyaller

Evde bulunabilir: Günlük fotoğraflar (telefondan çıktı veya ekranda), oyuncaklar, çocuğun sevdiği nesneler, zaman çizelgesi (kağıt üzerine çizilmiş üç kutucuk: Dün, Bugün, Yarın), kalem, çıkartmalar. Alan: Sessiz, rahat bir köşe; televizyon ve telefon kapalı.

📝 Evde Uygulama Adımları

**ADIM 1 – Hazırlık:** Kağıda üç kutucuk çizin: "Dün", "Bugün", "Yarın". Çocuğunuzla birlikte dün yapılan bir şeyi (örneğin parka gitmek) hatırlatın. "Bak, dün parka gittik, şimdi bunu Dün kutusuna koyalım," deyin. **ADIM 2 – Model Olun:** Siz önce konuşun. "Dün parka gittim," deyin ve fiilin sonundaki "-di" sesine vurgu yapın. "Şimdi evdeyim, oyun oynuyorum," deyip "-yor" ekinin fark edilmesini sağlayın. "Yarın büyükanneye gideceğim," deyip "-ecek" ekinin gelecek zaman olduğunu gösterin. Çocuğun size bakmasını ve dinlemesini sağlayın. **ADIM 3 – Destekli Deneme:** Çocuğa sorular sorun. "Dün ne yaptın?" diye sorun, cevap verirken fiilin sonuna "-di" ekini getirmesine yardım edin. "Yemek ye..." diye başlatın, çocuk "yedi" desin. "Şimdi ne yapıyorsun?" diye sorun, "oynuyorum" kelimesini birlikte tamamlayın. "Yarın ne yapacaksın?" diye sorun, "gideceğim" kelimesini modelleyin. **ADIM 4 – Bağımsız Deneme:** Çocuktan kendi başına cümle kurmasını isteyin. "Dün okula gittim," dediğinde "Evet, dün gittin, geçmiş zaman!" deyin. "Şimdi oyun oynuyorum," dediğinde "Harika, şu an yapıyorsun, şimdiki zaman!" deyin. Hata yaparsa (örneğin "dün gidiyorum") doğrudan uyarmayın, "Hmm, dün mü? Dün gittik, değil mi? Dün gittim," diyerek doğrusunu modelleyin. **ADIM 5 – Zorluk Artırma:** Günlük hayatta fırsatlar yaratın. Kahvaltıda "Dün ne yedin? Şimdi ne yiyorsun? Yarın ne yiyeceksin?" diye sorun. Arabada "Dün nereye gittik? Şimdi nereye gidiyoruz? Yarın nereye gideceğiz?" diye konuşun. Fotoğraflara bakarak "Bu fotoğraf dün çekilmişti, ne yapmıştık?" gibi sorular sorun. **ADIM 6 – Oyunlaştırın:** "Zaman Makinesi" oyunu oynayın. Üç kutu (Dün, Bugün, Yarın) hazırlayın, çocuk fiil kartlarını (yemek, oyun, uyku, yürümek) doğru kutuya atsın. "Zaman dedektifi" olun; çocuk evde bir şey yaparken "Aaa, bu şimdiki zaman mı, geçmiş zaman mı?" diye sorun. Her doğru cevapta alkışlayın. Günde 5-10 dakika, sohbet aralarında tekrarlayın.

⚠️ Uzman Notu: Dikkat Edilecekler ve Uyarlamalar

1. Çocuğu hata yaptığında doğrudan uyarmayın; "Dün mü? Bakalım, dün oldu mu?" diyerek düşünmeye teşvik edin. 2. Zaman kavramları soyuttur; somut olaylarla (dün park, bugün ev, yarın okul) bağdaştırarak öğretin. 3. Her seansta üç zamanı karıştırmayın; bir gün sadece geçmiş zamana odaklanın, ertesi gün şimdiki zaman. 4. Çocuk karıştırıyorsa sabırlı olun; 4-5 yaş zaman ekleri zor kavramdır, tekrarla pekişir. 5. Günlük rutinlerde doğal fırsatlar yaratın; yapay durumlar yerine yaşanan olayları kullanın. 6. Çocuk isteksizse zorlamayın; hikaye kitabı okurken karakterin yaptıklarını zaman ekleriyle anlatarak devam edin.

Engeli olan çocuklar için zaman kavramlarını somutlaştırın; fotoğraflar, nesneler veya günlük görsel çizelgeler kullanın. Çocuğa önce model olun, gerektiğinde cümlenin başını siz verip sonunu tamamlatın ve desteği yavaşça çekin. Görsel yönlendiriciler (renkli zaman kartları, takvim, fotoğraflar) veya dokunsal ipuçları (dün=siyah-beyaz, bugün=renkli, yarın=parlak çıkartma) ekleyin. Otizm spektrumundaki çocuklar için rutinleri sabit tutun, zaman çizelgesini her gün aynı yerde kullanın. Dil konuşma güçlüğü olan çocuklar için jest ve işaret diliyle destekleyin, tek kelimelik cevapları kabul edip zaman eklerini siz tamamlayın. Sabırlı olun, tekrar sayısını artırın ve çocuğun günlük enerjisine göre seansı kısa tutun.

Çocuğunuzun Gelişimini Kapsamlı Değerlendirin

Çocuğunuzun yaş düzeyindeki tüm becerilerini MEB standartlarında erken ön tarama ile test etmek ve kişiye özel BEP programınızı oluşturmak için ücretsiz aracımızı kullanın.

Ücretsiz Ev Programı (BEP) Hazırla
Bize Yazın 👋