Alıcı Dil | KAZANIM KODU: 1.3

Bir hikâyeyi dinledikten sonra hikâye ile ilgili sorulara sözel ya da sözel olmayan davranışlarla tepki verir.

🎯 Ön Koşul Beceriler

Çocuğun 5-10 dakika dikkat süresi olmalı, basit hikâyeleri dinleyip anlayabiliyor, "kim, ne, nerede" sorularına yanıt verebiliyor, resimli kitaplara ilgi gösteriyor ve işitsel dikkati gelişmiş olması gerekir.

🧸 Gerekli Materyaller

Evde bulunabilir: Çocuğun sevdiği, resimli ve kısa cümleli hikâye kitapları (3-5 sayfa), telefon (hikâye sesli dinletmek için), çocuğun çizdiği resimler, kalem, kağıt. Alan: Rahat bir koltuk/yatak, sarılarak oturulabilecek sıcak bir köşe; televizyon ve telefon kapalı, ışık yeterli.

📝 Evde Uygulama Adımları

**ADIM 1 – Hazırlık:** Çocuğunuzun sevdiği, 3-5 sayfalık, resimli ve kısa cümleli bir hikâye kitabı seçin. Rahat bir köşeye oturun, çocuğunuzu kucağınıza veya yanınıza alın. "Şimdi birlikte bir hikâye okuyacağız, sonra sorular soracağım," deyin. Kitabı çocuğun görebileceği şekilde tutun. **ADIM 2 – Model Olun (Etkileşimli Okuma):** Siz önce kitabı canlı bir ses tonuyla okuyun. Her sayfada durun, resimleri gösterin. "Bak, tavşan burada. Ne yapıyor? Koşuyor. Neden koşuyor? Kurt gelmiş," deyin. Çocuğun dikkatini sayfalara çekin. Okuma süresi 5-10 dakikayı geçmesin. Çocuğun size bakmasını, resimlere dokunmasını teşvik edin. **ADIM 3 – Destekli Deneme (Basit Sorular):** Hikâye bittikten sonra hemen sorular sorun. "Hikâyede kim vardı?" diye sorun. Çocuk cevap veremezse kitabı açın, karakter resmini gösterin. "Bak, bu kim? Tavşan. Evet, tavşan vardı," deyin. "Tavşan nereye gitti?" diye sorun, cevap veremezse sayfayı gösterin. "Ormana gitti, değil mi?" Her doğru cevapta "Harika, dinlemişsin!" deyin. **ADIM 4 – Bağımsız Deneme (Karmaşık Sorular):** Başka bir hikâyeyi okuyun. Bu kez daha karmaşık sorular sorun. "Tavşan neden kaçtı?", "Ayı en sonunda ne yaptı?", "Kırmızı Başlıklı Kız büyükannesine ne götürdü?" Çocuk cevap veremezse "Hmm, hatırlamaya çalışalım. Tavşan korkmuştu, değil mi? Kimden korkmuştu?" diye ipucu verin. Sözel cevap veremeyen çocuk resim göstererek veya jestle yanıt verebilir; "Bak, bu resimde ne var?" diye yönlendirin. **ADIM 5 – Zorluk Artırma:** Çocuk alıştıkça daha uzun hikâyeler (5-8 sayfa) deneyin. Hikâyeyi okurken her sayfada durup "Ne olacak sence?" diye tahmin sorusu sorun. Hikâye bittikten sonra "Eğer tavşan koşmasaydı ne olurdu?" gibi varsayım soruları sorun. Çocuğun kendi hikâyesini anlatmasını isteyin. "Sen olsan ne yapardın?" diye sorun. **ADIM 6 – Oyunlaştırın:** "Hikâye Dedektifi" oyunu; hikâyeyi okuyun, çocuk soruları cevaplayarak "ipuçları" toplasın, sonunda bir ödül (sevdiği bir aktivite) kazansın. "Kukla Tiyatrosu"; hikâyeyi kuklalarla/oyuncaklarla canlandırın, çocuk seyirci, sonra sorular sorun. "Resimli Anlatım"; hikâyeyi çocuk kendi resimleriyle anlatsın. Günde 1 hikâye, 5-10 dakika soru-cevap; yatmadan önce ritüel yapın.

⚠️ Uzman Notu: Dikkat Edilecekler ve Uyarlamalar

1. Hikâye kitabı çocuğun yaşına ve ilgisine uygun olmalı; çok uzun veya karmaşık hikâyeler dikkati dağıtır. 2. Okurken monoton değil, canlı ve tonlamalı okuyun; karakter sesleri taklit edin. 3. Soruları hikâye bittikten hemen sonra sorun; bekleme süresi uzarsa çocuk unutabilir. 4. Çocuk cevap veremezse hemen cevabı söylemeyin; 5-10 saniye bekleyin, kitabı açıp resmi gösterin, ipucu verin. 5. "Neden" ve "Nasıl" soruları daha zordur; önce "Kim", "Ne", "Nerede" ile başlayın. 6. Çocuğun cevabı hikâyeden saparsa (örneğin "Tavşan uçtu" dediğinde) "Hmm, bu hikâyede tavşan uçtu mu? Bakalım sayfaya," diyerek düzeltin. 7. Her gün aynı saatte (örneğin yatmadan önce) okuyun; rutin pekiştiricidir. 8. Çocuk isteksizse zorlamayın; kısa hikâyelerle başlayın, ilgisini çeken konular seçin.

Engeli olan çocuklar için hikâye uzunluğunu azaltın (1-2 sayfa), resimleri büyük ve net tutun. Çocuğa önce model olun, gerektiğinde fiziksel rehberlik verin (sayfayı çevirmek, resmi işaret etmek) ve desteği yavaşça çekin. Görsel yönlendiriciler (her sayfada durup resmi göstermek, karakterleri renkli işaretlemek, hikâye haritası çizmek) veya sesli ipuçları (karakter sesleri, tekrarlı cümleler) ekleyin. Otizm spektrumundaki çocuklar için aynı kitabı tekrar tekrar okuyun, değişiklikleri önceden haber verin, sosyal hikâye formatı kullanın. Dil konuşma güçlüğü olan çocuklar için jest, işaret dili veya resim kartlarıyla cevap vermesine izin verin; sözel cevap zorunlu değil. İşitsel yetersizliği olan çocuklar için kitabı işaret diliyle veya büyük resimli olarak okuyun. Görme yetersizliği olan çocuklar için dokunsal kitaplar (kabartmalı, sesli) kullanın. Sabırlı olun, tekrar sayısını artırın ve çocuğun günlük enerjisine göre seansı kısa tutun.

Çocuğunuzun Gelişimini Kapsamlı Değerlendirin

Çocuğunuzun yaş düzeyindeki tüm becerilerini MEB standartlarında erken ön tarama ile test etmek ve kişiye özel BEP programınızı oluşturmak için ücretsiz aracımızı kullanın.

Ücretsiz Ev Programı (BEP) Hazırla
Bize Yazın 👋
Bir hikâyeyi dinledikten sonra hikâye ile ilgili sorulara sözel ya da sözel olmayan davranışlarla tepki verir. | Evde Özel Eğitim Rehberi | Otizm Testi