Bilişsel Gelişim | KAZANIM KODU: 4.10

En fazla beşe kadar olan nesnelerle çıkarma işlemi yapar.

🎯 Ön Koşul Beceriler

Çocuğun 1'den 5'e kadar nesneleri sayabiliyor, miktarları somut olarak karşılaştırabiliyor, nesnelerin bir gruptan çıkarılması eylemini biliyor ve basit kaç kaldı sorusuna yanıt verebiliyor olması gerekir. Toplama işlemi tercih edilir.

🧸 Gerekli Materyaller

Evde bulunabilir: 5 adet kraker, çilek, üzüm, boncuk, blok, oyuncak hayvan, kaşık, kalem. Kapalı bir kutu, kese, veya eliniz (saklamak için). Alan: Masa veya yer; nesnelerin rahatça görülebileceği düz bir zemin.

📝 Evde Uygulama Adımları

**ADIM 1 – Hazırlık:** Masaya 4 nesne koyun (örneğin 4 kraker). Çocuğun nesneleri saymasını sağlayın. 1, 2, 3, 4. 4 tane kraker var, deyin. Saklama kabını (kutu veya elinizi) hazır tutun. Şimdi bir tanesini saklayacağım, kaç tane kaldığını bulacaksın, deyin. **ADIM 2 – Model Olun:** Siz önce model olun. Masaya 3 blok koyun. 1, 2, 3. 3 tane blok var, deyin. Bir bloğu elinizle kapatıp masadan çekin. Bir tane blok sakladım. Şimdi kalanları sayalım. 1, 2. 2 tane kaldı! 3'ten 1 çıktı, 2 kaldı, deyin. Çocuğun size dikkatle bakmasını sağlayın. Saklama hareketini net ve yavaş yapın. **ADIM 3 – Destekli Deneme:** Çocuğun önüne 4 nesne koyun. Şimdi ben bir tane saklayacağım, sen kalanları say, deyin. Bir nesneyi kutu/elinizle kapatın. Çocuk kalanları sayarken 1, 2, 3 diye birlikte sayın. 3 tane kaldı! 4'ten 1 çıktı, 3 kaldı, deyin. Çocuk karıştırırsa Hmm, önce kaç tane vardı? 4. Şimdi kaç tane kaldı? Sayalım, diye yönlendirin. **ADIM 4 – Bağımsız Deneme:** Çocuktan kendi başına farklı kombinasyonlar denemesini isteyin. 5 tane çilek var. 2 tanesini yedim, kaç tane kaldı? deyin. Çocuk kalanları sayarken izleyin, müdahale etmeyin. Doğru sonuca ulaştığında Harika! 5'ten 2 çıktı, 3 kaldı! deyin. Yanlış sayarsa Hmm, tekrar sayalım mı? 1, 2... diye tekrar başlatın. Çıkarılan nesneyi çocuğun görmeyeceği şekilde saklayın. **ADIM 5 – Zorluk Artırma:** Çocuk alıştıkça farklı kombinasyonlar deneyin (5-3, 4-2, 3-0). Şimdi 5'ten 3 çıktı, kaç kaldı? diye sorun. Günlük hayatta fırsatlar yaratın; 3 kurabiye vardı, 1 tane yedin, kaç kaldı? diye sorun. Çocuğun kendi çıkarma öyküleri uydurmasını isteyin. Sen kaç tane saklayacaksın? diye sorun, çocuk sizin nesnelerinizi saklasın. **ADIM 6 – Oyunlaştırın:** Sihirli Kutu oyunu; çocuk gözlerini kapatır, siz bir nesne saklarsınız, çocuk açtığında kaç kaldığını bulur. Yemek Masası oyunu; tabakta 5 köfte, 2 tane yedin, kaç kaldı? Lego Kulesi oyunu; 4 lego'lu kule, 1 lego düştü, kaç lego kaldı? Hazine Avcısı oyunu; 5 tane boncuk, 2 tanesini sakladım, kalan boncukları bul. Her doğru cevapta alkışlayın. Günde 5-10 dakika, somut nesnelerle tekrarlayın.

⚠️ Uzman Notu: Dikkat Edilecekler ve Uyarlamalar

1. Çıkarılan nesneyi çocuğun görmeyeceği şekilde saklamak, kalanlara odaklanması açısından önemlidir; saklama hareketi net ve belirgin olmalı. 2. Toplam miktar 5'i geçmemeli; daha büyük sayılar çocuğun kavrayışını aşabilir. 3. Çocuk 4 eksi 1 eşittir 3 demese de sorun değil; 4'ten 1 çıktı, 3 kaldı ifadesi yeterli. 4. Çıkarma işlemini eğlenceli hale getirmek için yenilebilen nesneler (kraker, çilek, üzüm) kullanın; bir tane yediğinde gruptan eksildiğini somut olarak fark etmesini sağlayın. 5. Çocuk sayarken nesneyi işaret etsin veya dokunsun; sadece gözle saymak hata riskini artırır. 6. Sıfır kavramını da gösterin; 3'ten 3 çıktı, 0 kaldı, hiç kalmadı! deyin. 7. Çocuk isteksizse zorlamayın; yemek yerken 4 tane muz vardı, 1 tane yedin, kaç kaldı? diyerek doğal fırsatlar yaratın.

Her çocuk farklı hızda ilerler; toplam miktarı 3'ten başlatıp, başarıyı gördükçe 5'e çıkarın. Çocuğa önce model olun, gerektiğinde fiziksel rehberlik verin (elinden tutarak kalan nesneleri saymak, birlikte saklama hareketi yapmak) ve desteği yavaşça çekin. Görsel yönlendiriciler (renkli nesneler, sayı kartları, kalan nesneleri ayrı kaselere koymak) veya dokunsal ipuçları (farklı dokulu nesneler) ekleyin. Otizm spektrumundaki çocuklar için aynı nesneleri ve aynı kombinasyonları sabit sırayla tekrar edin, değişiklikleri önceden haber verin. Dil konuşma güçlüğü olan çocuklar için jest ve işaret diliyle destekleyin, tek kelimelik cevapları kabul edip siz tamamlayın. Zihinsel yetersizliği olan çocuklar için 2-1, 3-1 gibi en basit kombinasyonlarla başlayın, somut nesneleri her zaman kullanın. Öğrenme güçlüğü olan çocuklar için her grubu farklı renkle kodlayın. Sabırlı olun, tekrar sayısını artırın ve çocuğun günlük enerjisine göre seansı kısa tutun.

Çocuğunuzun Gelişimini Kapsamlı Değerlendirin

Çocuğunuzun yaş düzeyindeki tüm becerilerini MEB standartlarında erken ön tarama ile test etmek ve kişiye özel BEP programınızı oluşturmak için ücretsiz aracımızı kullanın.

Ücretsiz Ev Programı (BEP) Hazırla