Bilişsel Gelişim | KAZANIM KODU: 13.3

Çevresinde duyduğu seslerin kaynağını söyler.

🎯 Ön Koşul Beceriler

Çocuğun çevresindeki seslere ilgi gösteriyor, basit sesleri tanıyabiliyor (köpek havlaması, kapı zili, telefon), sesin nereden geldiğini işaret edebiliyor ve 3-5 dakika dikkat süresi olması gerekir. İşitsel dikkati gelişmeye başlamış olmalıdır.

🧸 Gerekli Materyaller

Evde bulunabilir: Telefon (ses kayıtları için), kapı zili, musluk (su sesi), oyuncaklar (hayvan sesleri çıkaran), mutfak eşyaları (tencere, kaşık), dışarıdan gelen sesler (kuş, araba, rüzgar). Alan: Evin içi veya bahçe; farklı odalar, pencere yakını.

📝 Evde Uygulama Adımları

**ADIM 1 – Hazırlık:** Evde farklı ses kaynakları belirleyin; kapı zili, musluk, telefon, oyuncak hayvanlar. Çocuğun gözlerini kapatmasını sağlayın veya ses kaynağını başka bir odadan çıkarın. Şimdi kulaklarınızı kullanacağız. Bir ses duyacaksın, bu neyin sesi? diye deyin. **ADIM 2 – Model Olun:** Siz önce bir ses çıkarın. Kapı zilini çalın. Dinle! Bu neyin sesi? Kapı zili! deyin. Sesin nereden geldiğini işaret edin. Bak, kapı zili buradan geldi, deyin. Başka bir ses çıkarın; musluğu açın. Dinle! Bu neyin sesi? Su! deyin. Çocuğun size dikkatle bakmasını sağlayın. Sesleri net ve belirgin çıkarın. **ADIM 3 – Destekli Deneme:** Çocuğun gözlerini kapatın veya sesi başka bir odadan çıkarın. Bir ses çıkarın (örneğin oyuncak köpek havlaması). Dinle! Bu neyin sesi? diye sorun. Çocuk cevap veremezse ipucu verin; Bu bir hayvan. Evde hangi hayvan var? diye yönlendirin. Çocuk doğruyu söylerse Evet, köpek havlıyor! Harika! deyin. Yanlışsa Hmm, bu bir köpek. Hav hav! deyip taklit edin. **ADIM 4 – Bağımsız Deneme:** Çocuktan kendi başına sesleri ayırt etmesini isteyin. Şimdi gözlerini kapat, dinle, deyin. Farklı sesler çıkarın; telefon zili, kaşık tencereye vurma, kedi miyavlaması. Bu neyin sesi? Nereden geliyor? diye sorun. Çocuk doğru söylerse Evet, bu telefon zili! Nereden geldi? diye sorun. Eliyle göstermesini bekleyin. Her doğru ayırt etmeyi kutlayın. **ADIM 5 – Zorluk Artırma:** Çocuk alıştıkça daha benzer sesler deneyin. Kedi ve köpek sesi, araba ve kamyon kornası. Bu kedi mi, köpek mi? diye sorun. Dışarıdan gelen sesleri kullanın; kuş cıvıltısı, rüzgar, araba. Sesin yönünü ayırt etmesini isteyin; sağdan mı, soldan mı geliyor? Çocuğun kendi seslerini çıkarmasını isteyin; sen bir ses çıkar, ben tahmin edeyim. **ADIM 6 – Oyunlaştırın:** Ses Dedektifi oyunu; çocuk dedektif, evdeki sesleri buluyor. Ses Saklambaç oyunu; bir eşya ses çıkarıyor, çocuk nerede olduğunu buluyor. Hayvanat Bahçesi oyunu; farklı hayvan sesleri taklit edin, çocuk hangisi olduğunu tahmin etsin. Ses Hafızası oyunu; bir dizi ses çıkarın, çocuk sırayla tekrar etsin. Günde 5-10 dakika, sessiz ve odaklanmış ortamda tekrarlayın.

⚠️ Uzman Notu: Dikkat Edilecekler ve Uyarlamalar

1. Görsel ipucu vermemek için ses kaynağı çocuğun görüş alanında değilken sorma yöntemini kullanın; bu işitsel ayırt etmeyi ölçer. 2. Sesler net ve belirgin olmalı; karışık veya zayıf sesler çocuğun kafasını karıştırabilir. 3. Başlangıçta çok farklı seslerle (köpek havlaması ve piyano) başlayın, benzer seslere (kedi ve köpek) geçmeyin. 4. Çocuk sesin yönünü gösteremiyorsa Bu ses nereden geliyor? Sağdan mı, soldan mı? diye yönlendirin. 5. Günlük hayatta fırsatlar yaratın; mutfakta, bahçede, sokakta sesleri işaret edip adlarını söyleyin. 6. Çocuk korkuyorsa (örneğin gürültülü sesler) Bu ses normal, endişelenme, deyin; olumlu çerçeveleyin. 7. Her çocuk farklı seslere farklı duyarlılık gösterir; bazıları yüksek seslerden rahatsız olabilir, ses seviyesine dikkat edin. 8. Çocuk isteksizse zorlamayın; pencereden dışarı bakarken Bu ses neyin? diye sorarak doğal fırsatlar yaratın.

Her çocuk farklı hızda ilerler; 2 çok farklı sesle (köpek havlaması ve piyano) başlayıp, başarıyı gördükçe benzer seslere geçin. Çocuğa önce model olun, gerektiğinde fiziksel rehberlik verin (kulağını hafifçe kapatmak, sesin yönünü işaret ettirmek) ve desteği yavaşça çekin. Görsel yönlendiriciler (ses çıkaran nesnenin resmini göstermek, sesin yönünü ok işaretiyle belirtmek) veya dokunsal ipuçları (sesin titreşimini hissettirmek) ekleyin. Otizm spektrumundaki çocuklar için aynı sesleri sabit sırayla tekrar edin, değişiklikleri önceden haber verin. İşitsel yetersizliği olan çocuklar için sesin titreşimini hissettirin, görsel ipuçları kullanın, işaret diliyle destekleyin. Zihinsel yetersizliği olan çocuklar için en basit ve en tanıdık seslerle (kapı zili, telefon) başlayın. Sabırlı olun, tekrar sayısını artırın ve çocuğun günlük enerjisine göre seansı kısa tutun.

Çocuğunuzun Gelişimini Kapsamlı Değerlendirin

Çocuğunuzun yaş düzeyindeki tüm becerilerini MEB standartlarında erken ön tarama ile test etmek ve kişiye özel BEP programınızı oluşturmak için ücretsiz aracımızı kullanın.

Ücretsiz Ev Programı (BEP) Hazırla
Bize Yazın 👋
Çevresinde duyduğu seslerin kaynağını söyler. | Evde Özel Eğitim Rehberi | Otizm Testi