Bilişsel Gelişim | KAZANIM KODU: 12.2

Yaşlı ve genç insanları ayırt eder.

🎯 Ön Koşul Beceriler

Çocuğun insan yüzlerine ilgi gösteriyor, basit fiziksel özellikleri ayırt edebiliyor (saç rengi, boy, kıyafet), aile bireylerini tanıyor, yaşlı ve genç kavramlarını duymuş olması ve 3-5 dakika dikkat süresi olması gerekir.

🧸 Gerekli Materyaller

Evde bulunabilir: Aile bireylerinin fotoğrafları (dede, babaanne, anne, baba, çocuk, bebek kardeş), dergilerden kesilmiş insan resimleri, telefondan çıktı alınmış yaşlı-genç karşılaştırma resimleri, aile albümü. Alan: Rahat bir koltuk, masada veya yerde; televizyon kapalı.

📝 Evde Uygulama Adımları

**ADIM 1 – Hazırlık:** Aile fotoğraflarını veya dergi resimlerini masaya yayın. Yaşlı (dede, babaanne) ve genç (anne, baba, çocuk, bebek) kişilerin fotoğraflarını karıştırın. Bak, şimdi bu fotoğraflara bakacağız. Kim yaşlı, kim genç, bakalım, deyin. **ADIM 2 – Model Olun:** Siz önce bir fotoğraf gösterin. Bak, bu dedenin fotoğrafı. Saçları beyaz, yüzünde çizgiler var, baston kullanıyor. Dede yaşlı, deyin. Sonra bir genç fotoğrafı gösterin. Bak, bu senin fotoğrafın. Saçların sarı, yüzün pürüzsüz, küçüksün. Sen gençsin, deyin. Yaşlı ve genç kavramlarını fiziksel özelliklere dayandırın. Çocuğun size dikkatle bakmasını sağlayın. **ADIM 3 – Destekli Deneme:** Çocuğa iki fotoğraf gösterin (bir yaşlı, bir genç). Hangisi daha yaşlı? Hangisi daha genç? diye sorun. Çocuk cevap veremezse fiziksel ipuçları verin. Bak, bu kişinin saçları beyaz. Bu kişi küçük bir bebek. Hangisi yaşlı? diye yönlendirin. Çocuk doğruyu işaret ederse Evet, bu yaşlı! Saçları beyaz. Bu genç, küçük bebek, deyin. **ADIM 4 – Bağımsız Deneme:** Çocuktan kendi başına ayırt etmesini isteyin. Şimdi bu iki fotoğrafa bak. Hangisi yaşlı, hangisi genç? Neden? diye sorun. Çocuk yaşlıyı işaret ederse Neden yaşlı? diye sorun. Beyaz saçlar deyip deyip vurgulamasını bekleyin. Genç için Küçük, bebek deyip deyip fiziksel özellik kullanmasını bekleyin. Her doğru ayırt etmede Harika, çok iyi gözlemliyorsun! deyin. **ADIM 5 – Zorluk Artırma:** Çocuk alıştıkça daha ince ayırt etmeler deneyin. Orta yaşlı kişiler ekleyin (anne, baba). Bu kişi yaşlı mı, genç mi? diye sorun. Yaş kategorilerini genişletin; bebek, çocuk, genç, yaşlı. Çocuğun kendi aile ağacını çizmesini isteyin. Dede en yaşlı, sen çocuk, bebek kardeş en genç, deyin. **ADIM 6 – Oyunlaştırın:** Aile Ağacı oyunu; çocuk fotoğrafları yaş sırasına dizsin, en yaşlıdan en gençe. Yaşlı-Genç Yarışı oyunu; hızlıca yaşlı veya genç fotoğrafı bulma yarışı. Hikâye Anlatımı oyunu; her fotoğraf için kısa hikâye kurun. Dedenin gençliğinde... Çocuk kendi hikâyesini anlatsın. Günde 5-10 dakika, sohbet aralarında tekrarlayın.

⚠️ Uzman Notu: Dikkat Edilecekler ve Uyarlamalar

1. Yaşlılık ve gençlik kavramlarını fiziksel özelliklere dayandırırken saygılı ve doğal bir dil kullanın; yaşlı insanları küçümseyici veya korkutucu betimlemeyin. 2. Çocuk yaşlı dediğinde korkarsa Bu dede, seni çok seviyor, yaşlı ama çok tatlı, deyin; olumlu çerçeveleyin. 3. Fotoğraflar net ve belirgin olmalı; karışık veya bulanık resimler ayırt etmeyi zorlaştırır. 4. Çocuk fiziksel özellik dışında açıklama yaparsa (Dede yaşlı çünkü çok akıllı) bu da kabul edilebilir; farklı bakış açılarına saygı gösterin. 5. Günlük hayatta fırsatlar yaratın; parkta, markette yaşlı ve genç kişileri gösterip ayırt etmesini isteyin. 6. Çocuk isteksizse zorlamayın; aile sohbetlerinde Dedenin saçları neden beyaz? diye sorarak doğal fırsatlar yaratın. 7. Her çocuk farklı hızda ilerler; bazıları soyut kavramları daha geç kavrar, sabırlı olun.

Her çocuk farklı hızda ilerler; 2 fotoğrafla (biri yaşlı, biri genç) başlayıp, başarıyı gördükçe çeşitlilik artırın. Çocuğa önce model olun, gerektiğinde fiziksel rehberlik verin (elinden tutarak fotoğrafı işaret etmek) ve desteği yavaşça çekin. Görsel yönlendiriciler (yaşlı fotoğrafları büyük çerçeve, genç fotoğrafları küçük çerçeve, renkli ayırma) veya sesli ipuçları (yaşlı için yavaş ses, genç için hızlı ses) ekleyin. Otizm spektrumundaki çocuklar için aynı fotoğrafları sabit sırayla tekrar edin, değişiklikleri önceden haber verin. Dil konuşma güçlüğü olan çocuklar için jest ve işaret diliyle destekleyin, fotoğrafı işaret etmesi yeterli. Zihinsel yetersizliği olan çocuklar için sadece 2 kategori (bebek-yaşlı) kullanın. Görme yetersizliği olan çocuklar için dokunsal farklılıklar (yumuşak oyuncak bebek, sert baston) kullanın. Sabırlı olun, tekrar sayısını artırın ve çocuğun günlük enerjisine göre seansı kısa tutun.

Çocuğunuzun Gelişimini Kapsamlı Değerlendirin

Çocuğunuzun yaş düzeyindeki tüm becerilerini MEB standartlarında erken ön tarama ile test etmek ve kişiye özel BEP programınızı oluşturmak için ücretsiz aracımızı kullanın.

Ücretsiz Ev Programı (BEP) Hazırla